شقاق یا فیشر مقعد به پارگی و زخمی گفته می شود که در این ناحیه ایجاد می شود. هنگام عمل دفع همراه با سوزش و درد و خون قرمز روشن است.

هموروئید و شقاق در سفر

هشدار! هموروئید و شقاق هنگام سفر در کمین هستند


در هنگام سفر به موارد زیر توجه کنید تا از عود یا ابتلا به هموروئید و شقاق جلوگیری کنید. اکثر افرادی که تحت درمان هموروئید و یا شقاق هستند یا مدتی قبل تحت درمان بودند و حالا بهبود پیدا کرده اند حتما به موارد توجه کنند. افرادی که سابقه این بیماری را در خانواده خود دارند مراقب باشند که در مواقع خاص مثل سفر دچار این بیماری نشوند

هموروئید و شقاق هنگام سفر در کمین هستند

۱.از نشستن بر روی صندلی و نشیمنگاه سخت خودداری کنید و بالشتک نرم  و يا رينگ به همراه داشته باشید
۲.اگر مجبورید مدت طولانی بشینید هر دو ساعت بایستید و تغییر حالت دهید
۳.از خوردن قهوه و چای پر رنگ و نوشیدنی های با کافئین بالا خودداری کنید
۴.روزی ۲ بار راس ساعتی معین به دستشویی بروید و هر زمان احساس نیاز به اجابت مزاج داشتید خود را نگه ندارید و سریعا به دستشویی مراجعه کنید
۵.در اختیار داشتن میان وعده مناسب مانند میوه ، كيوي خشك  ، انجير خشك و يا برگه ي زردالو
۶. مصرف غذاهای بخار پز به جای سرخ شده
۷. به حداقل رساندن مصرف چربی
۸.  در سفر نوشیدنی کافی به همراه داشته باشید همچنین ممکن است در اثر خشکی هوای هواپیما دچار آب زدائی شوید
۹. بلا فاصله بعد از رسیدن به محل خود را با موقعیت جدید هماهنگ کنید( بر اساس زمان خوردن و استراحت آنها)
۱۰. به محض رسیدن به موقعیت جدید خواب و زمان منظم خوردن را حفظ کنید
۱۱. خوردن و آشامیدن را در وعده های منظم ادامه دهید
۱۲. فعالیت روزانه کافی داشته باشید و مراقب باشید کم تحرک نشوید
۱۳.  بر اساس مدت زمانی که در سفر هستید مطمئن باشید آب آشامیدنی کافی در دسترس شما هست
۱۴. هنگام سفر و بعد از رسيدن به مقصد هر روز حداقل  ١٠ لیوان آب بنوشید
۱۵. از خوردن غذاهایی که به آنها عادت ندارید پرهیز کنید و خوردن آنها را به بعد از سفر موکول کنید
۱۶. سفرنیاز به پروتئین را بالا می برد بنابراین قبل پرواز و سفر غذای پر پروتئین میل کنید.
۱۷. به محض رسيدن به مقصد حتما پودر يا شربت ملين ميل کنید

برای اطلاعات بیشتر می توانید به صفحه مراقبت از همورئید بعد از عمل جراحی مراجعه کنید

شقاق مقعد

شقاق یا فیشر مقعد

شقاق مقعد به انگلیسی آنال فیشر (Anal Fissure ) می شود. شقاق یا فیشر مقعد یک اولسر خطی در کانال انال می باشد که با درد و خون ریزی همراه است. شقاق حاد یا فیشر حاد معمولا با درمان محافظتی فیشر بهبود می یابد ولی شقاق مزمن اکثرا نیاز به جراحی فیشر دارد. انواع بیماری ها به خصوص شقاق یا فیشر حاد در مراحل اولیه با کمترین هزینه قابل درمان است اما هرچه فیشر مزمن می شود درمان سخت تر و هزینه درمان بالا خواهد رفت. بنابراین برای مراجعه به پزشک متخصص و جراح خجالت نکشید و به موقع برای درمان اقدام کنید.

فیشر مقعد  چیست؟ شقاق چیست؟

زخم ناحیه مقعد را شقاق یا فیشر مقعد گویند. در تمام سنین حتی شیر خواران مشاهده می شود. این پارگی سبب اسپاسم اسفنگتر داخلی مقعد و درد می شود. علل ایجاد این زخم متفاوت است ولیکن در اکثر بیماران با تغییر اجابت مزاج از قبیل یبوست و یا اسهال شدید همراه است. شقاق طبق آمار مقالات خارجی در مرد و زن مساوی است ولی در جامعه ی ایرانی در زن ها بیشتر است.

تشخیص شقاق مقعد
شقاق مزمن بطور شایع در خط وسط خلفی دیده می شود اما گاهی در خط وسط قدامی مقعد و بطور نادر در سمت چپ یا راست دیده می شود. اگر این قسمت به درستی کار خود را انجام ندهد مواد دفعی در بدن مانده و موجب مشکلاتی مهم و خطرناک خواهد شد. از نظر فیزیولوژیک مشکلات کاهش خون رسانی در قسمت پشتی مقعد را مطرح کرده اند و بعضی از محققان افزایش فشار داخل کانال آنال (مقعدی) را از علل فیزیولوژیک آن می دانند. شایع ترین محل این زخم در قسمت خلفی است و از نظر بروز فیشر در بین زنان و مردان هر دو به یک اندازه شایع است. البته در ایران زنان بیشتر به شقاق مبتلا می شوند. ابتلا به شقاق مقعدی به خصوص در افراد بالغ جوان شایع تر است ولیکن فیشر مقعد از نوزادان تا افراد مسن را گرفتار می کند. درمواردی که شقاق ارثی است. احتمال درمان قطعی شقاق یا فیشر کمتر است.

علائم شقاق مقعد

افراد مبتلا به اين بيماري معمولا با درد هنگام اجابت مزاج مراجعه مي كنند و گاهي نيز از خروج چند قطره خون هم زمان با اجابت مزاج شاكي هستند. بعضي از بيماران از درد شديد مقعد كه چند ساعت پس ازاجابت مزاج تداوم دارد شاكي هستند. البته بايد بيماران بدانند كه علي رغم درد شديد و خون ريزي مقعد، اين عارضه بيماري خطرناكي نمي باشد مگر این که توسط متخصص درمان قطعی نشود و منجر به عفونت شدید شود.

درد مقعد ممکن است بعد از اتمام بیرون روی طول کشیده و سپس تا بیرون روی بعدی فروکش نماید. سایر شکایات می‏ توانند شامل خون ریزی، خارش و ترشح از مقعد باشند.

به طور خلاصه علایم شقاق مقعد شامل:

  1. درد شدید به هنگام اجابت مزاج
  2. وجود رگه های خون روی مدفوع و کاغذ توالت
  3. خارش
  4. گاهی سوزش ادرار و گاهی ترشح چرکی

علایم شقاق عود کننده است تا این که با عدم درمان مناسب پایدار می شود. شقاق شایع ترین علت خون ریزی مقعد در بچه ها  است

عمل جراحی شقاق مقعد

علت بروز شقاق مقعد

یبوست،اسپاسم عضلانی،حاملگی و زایمان،عفونت های منتقله از راه تماس جنسی،کرون،انال سکس

علت شقاق حاد، ايجاد خراشيدگي در پوست مقعد به دنبال اسهال طولاني مدت يا يبوست است . اين خراشيدگي باعث انقباض عضله داخلي مقعد مي شود و اين انقباض باعث ايجاد درد شديد مقعدی مي گردد.

علت اصلی شقاق مزمن یبوست مزاج است. یعنی عبور مدفوع سفت و خشك، در مواقع اجابت مزاج و طولانی شدن فاصله اجابت مزاج ها است.

عوامل افزایش دهنده ی خطر شقاق

یبوست،بیماری کرون، زایمان، معاینه داخلی مقعد، جسم خارجی، نخوردن مایعات کافی؛نداشتن ورزش و پیاده روی،بارداری، بیماری های قابل انتقال از راه تماس جنسی غذا های فرآوری شده، فست فود و مواد غذایی کم فیبر.

انواع شقاق

شقاق را از لحاظ مدت زمان وقوع بیماری به دو نوع شقاق مزمن و شقاق حاد تقسیم می کنند. در صورتی که بیماری مدت زمان طولانی است که با شماست و درمان نشده از نوع شقاق مزمن می باشد.

درمان شقاق

در صورتی که از شروع علایم ۶-۳ هفته گذشته باشد به آن شقاق حاد می گوییم. شقاق حاد در ۹۵٪موارد به درمان دارویی جواب می دهد.
اگر بیش از ۶ هفته از شروع علایم گذشته باشد شقاق مزمن اطلاق می شود و۹۵٪ به درمان دارویی جواب نمی دهد. شقاق مرمن اکثرا حاشیه برجسته داشته فیبروتیک شده و زایده پوستی در انتهای آن دیده می شود.

اصول درمانی شقاق

درمان یبوست با رژیم پر فیبر و مایعات وگاهی ملین،کنترل درد،گرم کردن موضع.بی حس کننده های موضعی همراه با کورتیکوستروییدها برای کنترل درد استفاده می شود. اسپاسم اسفنکتر داخلی معمولا با نیتروگلیسیرین ودیلتیازم ۲٪ کاهش می یابد. در مواردی که پماد نیتروگلیسیرین موجب سردرد می شود پماد دیلتیازم بهتر است. پماد با انگشت یا اپلیکاتور وارد می شود، اگر با انگشت وارد شود بهتر است پماد بمدت ۳۰-۲۰ ثانیه روی اسفنکتر ماساژ داده شود. اگر از اپلیکاتور استفاده می شود دو مزیت دارد که هم پماد عمیق تر وارد شده و هم باعث باز شدن اسفنکتر مقعد می شود.
از تزریق بوتاکس نیز در درمان شقاق استفاده می شود که معمولا پیشنهاد نمی شود و درد و احتمال عود زیاد است.
نشستن در لگن آب گرم به مدت۵-۳ دقیقه و۳ بار در روز به کاهش اسپاسم اسفنکتر و درد کمک می کند

روش جراحی شقاق مقعد

درمان و جراحی شقاق

در مواردی که شقاق به درمان دارویی جواب ندهد یا بعد از درمان مجددا عود کند توصیه به عمل جراحی یا لیزر می شود. عمل ترجیحی، قطع نسبی اسفنکتر داخلی می باشد که در نتیجه ان فشار استراحت اسفنکتر کاهش یافته وزخم ترمیم می شود. در ۸٪ موارد بعد از این عمل بی اختیاری در دفع گاز یا مدفوع پیش می آید که این درصد در افرادی که به روش های دیگر مثلا دارو درمان می شوند مشابه است.

لیزر شقاق مقعد

در شقاق حاد می توان از لیزر های کم توان برای درمان استفاده کرد. لیزر هفته ای ۳-۲ جلسه و کلا تا ۱۲ جلسه می تواند ادامه یابد. در این روش لیزر به ترمیم زخم و کاهش درد کمک می کند.
در شقاق مزمن که به درمان های محافظه کارانه جواب نداده است می توان از لیزر های پر توان استفاده کرد. با این نوع لیزر زخم شقاق و زایده پوستی آن برداشته شده و عمل اسفنکتروتومی انجام می شود.

معاینه شقاق

شخصی که شقاق دارد نباید معاینه ی داخلی شود زیرا بسیار دردناک است و باعث بدتر شدن شقاق می شود در صورت لزوم معاینه این کار باید توسط پزشک متخصص و با بی حسی مناسب انجام شود.

دارو های موثر در درمان شقاق: تری نیترات گلیسریل بوسیله ی باز کردن عروق سبب ترمیم زخم شقاق می شود

بلوک کننده های کانال کلسیم عضله را شل می کند و سبب افزایش جریان خون به ناحیه و زخم شقاق می شود

پماد استروئید سبب کاهش التهاب ،خارش مقعد و درد زخم شقاق می شود

٪۹۵ بیمارانی که اسفنکتروتومی می شوند طبق این مقاله نتایج خوبی داشته اند.

Source: National Health Service UK

سوالات متداول شقاق یا فیشر مقعد

1-آیا شقاق یا فیشر مقعدی خطرناک است؟

تنگی مقعد، فشار بر ناحیه مقعد و رژیم غذایی نامناسب و فعالیت بدنی نامناسب و نامنظم منجر به درمان دیر هنگام شقاق می شود. شقاق به خودی خود خطرناک نیست و منجر به بروز سرطان نمی شود اما مزاحم سر سختی برای ادامه زندگی عادی است.

2-چرا من دائما دچار شقاق می شوم؟

شقاق معمولا بر اثر فشار و تروما بر ناحیه مقعد ایجاد می شود. همچنین یبوست مزمن و حرکات دودی شکل کند روده ممکن است منجر به بروز شقاق شوند. یکی از دلایل نادر دیگر بروز شقاق ابتلا به بیماری روده تحریک پذیر یا IBS می باشد.

3-چطور می توان شقاق را به طور دائم درمان کرد؟

شقاق را می توان طی چند هفته به طور دائم درمان کرد. با کنترل یبوست و مصرف غذای پر فیبر و سالم. نوشیدن آب و آبمیوه کافی. نشستن در لگن آب گرم به مدت 10 تا 20 دقیقه برای چندین بار در روز به خصوص بعد از هر دفع مدفوع. این عمل منجر به آرامش و رفع تنش عضله این ناحیه می شود و بهبودی سریع بیماری کمک می کند. بیماران مبتلا به شقاق علاوه بر رعایت موارد بالا حتما به یک متخصص جراحی مراجعه کنند و درمان خود را زیر نظر ایشان پیگیری کنند.