فیستول کانال هایی حاوی ترشحات چرکی است که به یکدیگر راه دارند و معمولا بر اثر یک بیماری عفونی درمان نشده بروز می کند و به بافت ناحیه آسیب جبران ناپذیری وارد می کند

انواع فیستول

انواع فیستول

فیستول ارتباط غیر طبیعی بین دو ارگان داخل بدن با همدیگر و یا یک ارگان و سطح پوست می باشد. این ارتباط به شکل لوله مانند است و بسته به این که بین کدام دو ارگان کدام ارگان و پوست تشکیل می شود متفاوت است. انواع فیستول در این مقاله بحث می شود.

فیستول های مربوط به اندام های زنانه

در این حالت یک فیستول یا همان راه ارتباطی غیر طبیعی بین اندام های زنانه مثل رحم یا واژن و ارگان های دیگر تشکیل می شود. به طور مثال اگر دهانه این فیستول از واژن آغاز و در مقعد باز شود به آن رکتو واژینال فیستول می گویند.

حالت دیگر ارتباط بین واژن و روده ها می باشد. تعجب نکنید! چنین چیزی امکان پذیر است و در طی آن فرد گاز های روده را از طریق واژن خود دفع می کند و درمان سریع و به موقع آن بسیار حائز اهمیت است؛ چون می تواند باعث انتقال آلودگی های بسیاری شود.

در این مقاله بیشتر به انواع فیستول مربوط به ناحیه مقعد می پردازیم.

فیستول نعل اسبی

عکس فیستول مقعدی نعل اسبی را می بینید که بر اثر بیماری های مقعد و آبسه های مکرر درمان نشده ایجاد شده است این فیستول به شکل نعل اسب یا U در زیر پوست و در ناحیه مقعد ایجاد شده است

انواع فیستول مقعدی کدام است؟

در فیستول پری آنال یک ارتباط غیرطبیعی بین سطح داخلی مقعد و پوست تشکیل می شود و از طریق آن چرک و … خارج می شود و بوی بدی در آن ناحیه استشمام می شود.

 ممکن است بپرسید علت ایجاد انواع فیستول چیست؟ واقعیت این است هر کدام از انواع فیستول می توانند علت مختلفی داشته باشند و پزشک شما قطعا شرح حال کاملی در زمینه سابقه سلامتی، سبک زندگی، شغل و … شما تهیه می کند تا بتواند علت آن را تشخیص دهد.

گاهی فیستول تشکیل شده خبر از یک بیماری ارگان های داخلی می دهد و متخصص جراحی خوب با این سرنخ ها به وجود بیماری زمینه ای در شما پی می برد؛ به طور مثال شاید نام بیماری های التهابی روده  و نوع کرون این بیماری را شنیده باشید. کرون می تواند تمام دستگاه گوارش از ابتدا یعنی دهان تا انتها یعنی مقعد را درگیر کند و یک شکل بروز این بیماری نیز انواع فیستول و به ویژه فیستول مقعدی می باشد.

مهم ترین دلیل تشکیل فیستول پری انال انسداد غده های آنال است که باعث می شود میکروب ها در آن جمع شوند و منجر ایجاد آبسه و تشکیل فیستول شوند. علل کمتر شیوع یافته آن می تواند مربوط به عفونت های قارچی یا حتی سل باشد.

نمی خواهیم شما را نگران کنیم اما بهتر است بدانید که گاهی اوقات انواع فیستول به دلیل سرطان ممکن است به وجود بیایند؛ این نکته نشان می دهد چقدر اهمیت مراجعه به پزشک برای بررسی فیستول بالا می باشد.

هموروئید، شقاق، آبسه و دیگر بیماری های درمان نشده در ناحیه مقعد به مرور می توانند منجر به بروز فیستول مقعد شوند. بنابراین از مزمن شدن بیماری های ناحیه مقعد به شدت جلوگیری کنید و برای درمان سریع و به موقع به متخصص جراحی مراجعه کنید

انواع فیستول مقعدی طبق طبقه بندی های علمی این گونه است:

  • فیستول اینتر اسفنکتریک: مقعد برای این که ساختمان خودش را حفظ کند دو نوع عضله دارد که مثل دریچه عمل می کنند؛ به این عضله ها اسفنکتر می گویند و فیستول از بین این دو عضله رد می شود و به سطح پوست باز می شود.
  • فیستول ترانس اسفنکتریک: در این حالت مسیر فیستول از میان هر دو عضله رد می شود و می تواند از میان هر دو عضله به مسیر خودش ادامه دهد. شایع ترین انواع فیستول همین دو نوع اخیر است که ذکر کردیم.
  • فیستول اکسترا اسفنکتریک: در بین انواع فیستول ها این نوع بسیار کمیاب است و اکثرا در بیمارانی دیده می شود که عمل های جراحی متعدد داشته اند. در این فیستول شروع مسیر فیستول که از سمت روده ها آغاز شده است به خوبی مشخص نمی باشد.
  • فیستول سوپرا اسفنکتریک: مسیر آن بالای اسفنکترهای مقعدی آغاز می شود.

نکته پایانی درباره انواع فیستول مقعدی

در بین انواع فیستول مقعدی یک نوع فیستول به نام فیستول سطحی وجود دارد که در این طبقه بندی جای نمی گیرد و شروع آن ارتباطی با ساختمان مقعد ندارد. این نوع فیستول اکثرا به علت جراحی هایی که روی مقعد صورت می گیرند ایجاد می شود. بهترین روش درمان فیستول مقعد لیزر فیستول است زیرا این نوع لیزر بسیار ظریف است و به بافت سالم اطراف آسیب نمی رساند برای این منظور حتما به یک متخصص جراحی و لیزر با تجربه مراجعه کنید

درمان فیستول با لیزر

درمان فیستول با لیزر

یک فیستول مقعدی anal fistula کانال کوچکی است که بین انتهای روده و پوست اطراف مقعد ایجاد می شود. فیستول مقعد معمولا نتیجه یک آبسه قبلی یا فعلی است. فیستول دارای یک کانال با دو دهانه است. این کانال از یک طرف داخل رکتوم یا کانال مقعد باز شده و از طرف دیگر روی پوست. درمان فیستول با لیزر به دو روش انجام می شود لیزر درمانی و فیستول اکتومی با لیزر. در روش اول که شامل تابش لیزر به محل فیستول است موفقیت کمی حاصل شده به همین دلیل ما در این مقاله به بررسی فیستول اکتومی با لیزر پرتوان دی اکسید کربن می پردازیم.

فیستول که نیاز به درمان با لیزر دارد

فیستول که نیاز به درمان با لیزر دارد

علت بروز فیستول

تقریبا تمام فیستول های مقعدی در نتیجه انسداد رگهای فوقانی Anorectal هستند. یک وارونگی انحرافی به دلیل عفونت یکی از غدد مقعد شروع می شود. عفونت به زودی یک استخر از عفونت و چرک را تشکیل می دهد. یک فیستول مقعدی زمانی حاصل می شود که فرد قادر به درمان کامل نیست.

بیماری هایی که موجب التهاب روده می شود مانند بیماری کرون، دیورتیکولیت.

بدخیمی در ناحیه انحرافی.

عفونت ها – سل، HIV، بیماری های منتقله از راه جنسی

یاتروژنیک – به عنوان یک عارضه جراحی قبلی در منطقه.

کیست مویی درمان نشده و مزمن

علائم فیستول مقعد

درد شدید که در هنگام نشستن بدتر می شود

تورم، حساسیت به لمس، خارش یا قرمزی در اطراف ناحیه

تخلیه خود به خودی گلوله چرکی، خون و باقی مانده سلول ها

درد همراه با حرکات روده

تب

وجود سوراخ

جراحی فیستول با لیزر

روش جراحی فیستول را فیستول اکتومی می نامند که در آن دستگاه و کانال فیستول به طور کامل برداشته می شود. تحت بیهوشی عمومی انجام می شود. دستگاه فیستول برداشته می شود و شیاری نیز ایجاد می شود. در جراحی سنتی فیستول امکان آسیب به بافت و عضله سالم زیاد است که ممکن است منجر به بی اختیاری مقعد شود. بنابراین پیشنهاد می شود جراحی و درمان فیستول با لیزر انجام شود که به بافت سالم آسیبی نرسد و جراحی ظریفتر انجام شود. لیزر پرتوان دی اکسید کربن برای کاهش خطر آسیب به عضله یا اسفنکتر مقعد استفاده می شود. با استفاده از لیزر در جراحی و درمان فیستول خطر بی اختیاری مقعد به درصد ناچیزی خواهد رسید.

درمان فیستول با لیزر

درمان فیستول با لیزر

مزیت استفاده از لیزر در جراحی فیستول چیست؟

لیزر همزمان با برداشتن تگ پوستی انتهای عصب بریده شده را ترمیم می کند به همین دلیل است که بیمار بعد از جراحی با لیزر درد ندارد یا در ناچیز است

در درمان فیستول با لیزر هنگام عمل عروق کوچک بریده شده را ترمیم می کند و باز هم به همین علت است که جراحی با لیزر خونریزی ندارد یا بسیار ناچیز است

لیزر در هنگام عمل محل برش را استریل کرده و از انتقال بیماری تا حد زیادی جلوگیری می کنید

لیزر وسیله ای ظریف برای برش است و به همین دلیل مثل وسایل دیگر جراحی مثل تیغ جراحی یا کوتر به بافت سالم اطراف آسیب نمی زند و مانند کوتر باعث نکروز نمی شود

در نهایت به دلیل ویژگی هایی که در بالا ذکر شد با لیزر می توان انواع بیماری های ناحیه را همزمان درمان کرد. بیمار دوره نقاهت بسیار کوتاهتری را طی می کند. و مسلما نگهداری و مراقبت بعد از جراحی بسیار راحتتر خواهد بود.

فیستول مقعد چیست

فیستول مقعد چیست

فیستول مقعد شامل دهانه ای در اطراف مقعد می باشد که گهگاه از آن چرک خارج می شود. در سراسر روده بزرگ و به ویژه در نزدیکی محل خروج مدفوع (مقعد)، غده هایی وجود دارند که مانند غده های عرق، مسئول ترشح موادی هستند که بسته به نوع مواد مترشحه، نقش خود را در تامین سلامت کلی بدن ایفا می کنند. دهانه ی این غده ها به داخل روده باز می شود و ترشحات آن ها از این طریق به داخل روده بزرگ تخلیه می گردد. ابتدا در باره ی آبسه مقعدی که یکی از علل مهم ایجاد فیستول مقعد می باشد توضیح می دهیم.

آبسه مقعد و فیستول

آبسه اطراف مقعد چیست

اگر دهانه غده هایی که در نزدیکی مقعد هستند بسته شود، غده دچار عفونت می گردد و تدریجا متورم می شود و حاوی چرک خواهد شد. این حالت باعث ایجاد آبسه در نزدیکی مقعد می گردد.

انواع آبسه مقعدی

آبسه مقعدی ممکن است سطحی باشد و به صورت ورم همراه با درد شدید در لبه مقعد بروز کند. محل آبسه گرم تر از سایر نقاط است و ممکن است با قرمزی و التهاب بافت های اطراف نیز همراه باشد. انواع سطحی آبسه های مقعدی، شایع ترین نوع آبسه های مقعدی هستند و در این مبحث فقط به توضیح این نوع پرداخته می شود. گاهی ممکن است چرک آبسه به قسمت های عمیق تر نفوذ کند و انواع عمقی آبسه های مقعدی را ایجاد کند.
پس از تخلیه چرک لازم است که بیمار 3 تا 4 مرتبه و هر بار به مدت 20 دقیقه در لگن آب گرم حاوی چند قطره بتادین بنشیند تا محل چرک ضدعفونی شود و پس از خشک کردن موضع، آن را پانسمان کند. این کار تا رفع کامل التهاب که حدود دو هفته است ادامه می یابد.

اگر التهاب شدید باشد، بر اساس نظر پزشک جراح، چرک خشک کن تزریقی یا خوراکی نیز برای بیمار شروع می شود.

در صورت وجود درد ناشی از برش، می توان از داروی مسکن استفاده کرد. معمولا التهاب پس از حدود یک هفته فروکش خواهد کرد.

اگر آبسه و فیستول مقعدی به موقع درمان نشود چه عوارضی ایجاد می کند؟

عدم درمان به موقع این بیماری باعث می شود که علائم عفونت گسترش پیدا کند و عفونت در بدن پخش شود. در صورت شدید شدن عارضه فیستول و آبسه مقعد، باید بافت های مرده در اطراف محل آبسه  وفیستول را برداشت.

عدم درمان به موقع آبسه در افراد مسن و افراد مبتلا به بیماری قند یا افرادی که توان جسمی کمی دارند، می تواند خطر جانی هم داشته باشد.

اگر فیستول مقعد به موقع درمان نشود منجر به ایجاد فیستول های متعدد می شود و حتی طول فیستول بلندتر می شود و متعاقبا جراحی وسیع تری را بیمار متحمل می شود و طول درمان بیماری بیشتر خواهد شد. طول درمان بیشتر نیز یعنی هزینه کرد وقت و پول بیشتر. فیستول ها عفونی هستند و اگر درمان نشوند عفونت به دیگر نقاط بدن سرایت می کند

فیستول اطراف مقعد چیست

پس از تخلیه آبسه به طور خود به خود یا توسط جراح، پس از حدود دو هفته علائم کاملا رفع می شوند و فرد سلامت کامل خود را به دست می آورد، ولی در بعضی افراد دهانه ای که برای خروج چرک به روش جراحی یا به طور خودبه خود ایجاد شده است، باز می ماند.

این دهانه در واقع توسط مجرای باریکی به روده بزرگ و مقعد راه دارد و مانند تونل باریکی، پوست اطراف مقعد را به داخل روده بزرگ وصل می کند. به این مجرای باریک، فیستول اطراف مقعد گفته می شود. البته گاهی نیز بدون سابقه بارزی از علائم آبسه مقعدی، فرد دچار فیستول می شود.

علائم فیستول مقعد

– ترشح مداوم یا متناوب

– وجود یک برجستگی سفت و دردناک به هنگام لمس

– درد به هنگام اجابت مزاج یا پس از آن

– تغییر رنگ پوست اطراف فیستول
پس از تخلیه چرک لازم است که بیمار 3 تا 4 مرتبه و هر بار به مدت 20 دقیقه در لگن آب گرم حاوی چند قطره بتادین بنشیند تا محل چرک ضدعفونی شود و پس از خشک کردن موضع، آن را پانسمان کند. این کار تا رفع کامل التهاب که حدود دو هفته است ادامه می یابد.

فیستول نزدیک رکتوم

اگر التهاب شدید باشد، بر اساس نظر پزشک جراح، چرک خشک کن تزریقی یا خوراکی نیز برای بیمار شروع می شود.

در صورت وجود درد ناشی از برش، می توان از داروی مسکن استفاده کرد. معمولا التهاب پس از حدود یک هفته فروکش خواهد کرد.

فیستول اطراف دهانه مقعد

پس از تخلیه آبسه به طور خود به خود یا توسط جراح، پس از حدود دو هفته علائم کاملا رفع می شوند و فرد سلامت کامل خود را به دست می آورد، ولی در بعضی افراد دهانه ای که برای خروج چرک به روش جراحی یا به طور خودبه خود ایجاد شده است، باز می ماند.

این دهانه در واقع توسط مجرای باریکی به روده بزرگ و مقعد راه دارد و مانند تونل باریکی، پوست اطراف مقعد را به داخل روده بزرگ وصل می کند. به این مجرای باریک، فیستول اطراف دهانه مقعد گفته می شود. البته گاهی نیز بدون سابقه بارزی از علائم آبسه مقعدی، فرد دچار فیستول می شود.

تشخیص فیستول مقعد

علل بروز فیستول مقعد

از بین رفتن بافت به علت گسترش آبسه زمینه ای
گسترش عفونت ناشی از پارگی در مجرای مقعدی
گاهی در نتیجه عواملی چون ضربه، عفونت راست روده (از جمله با میکربی به نام کلامیدیا)، سرطان، و اشعه درمانی ایجاد می شود.

در چه مواردی بيمار بايد برای عمل آبسه مقعد بيهوشی بگيرد و بستری شود

۱- در صورتی که بيمار نتواند بی حسی موضعی راتحمل كند

۲-جراح محيط مناسب عمل سرپايی نداشته باشد

۳-آبسه های ايسكيوركتال را نباید با بی حسی موضعی عمل جراحی کرد

۴-بيماران ديابتی نباید با بی حسی جراحی شوند

۵-بيماران دارای ضعف سيستم ايمنی نیز مجاز به جراحی با بی حسی نیستند

آيا می توان آبسه مقعد را با بي حسی موضعی عمل كرد

می توان آبسه مقعد را تحت بی حسی از نخاع و در کلینیک جراحی و لیزر کرد. در این مواقع متخصص جراحی شرایط کلی بیمار را نیز در نظر می گیرد و چنانچه بیمار از لحاظ روحی یا فیزیولوژیک کاندیدای مناسبی جهت جراحی تحت بی حسی نباشد روش جراحی تحت بیهوشی را به او پیشنهاد خواهد کرد.

آيا می توان عمل فيستول و آبسه را همزمان انجام داد؟

می توان فیستول و آبسه مقعد را به طور همزمان و با در نظر گرفتن موارد زیر جراحی و لیزر کرد

اگر سوراخ داخلی فيستول مشخص بوده و پايين باشد بهتر است هنگام تخليه آبسه فيستول نيز عمل شود تا از عمل مجدد جلوگيری شود

اما اگر آبسه وسيع باشد و سوراخ داخلی مشخص نباشد يا بالا باشد بهتر است دستكاری نشود تا بيمار دچار عارضه بی اختياری مدفوع نشود

انواع فیستول مقعد

عود آبسه يا فيستول مقعد

در ۳۵ درصد مواقع فیستول ها و آبسه ها عود می کنند. به خصوص در سنین پایین ۴۰ سال و در طی ۳۸ ماه اول بعد از عمل آبسه احتمال عود این بیماری بیشتر است. در واقع سن بیمار یک فاکتور مهم برای پیشبینی عود فیستول و آبسه است. پيك شيوع آبسه مقعد در ٤٠ سالگي است. اما به طور کل عود آبسه در بيماران جوانتر از٤٠ سال دو برابر است
زمان تخليه آبسه با عود آن ارتباط مستقيم دارد يعني هرچه زودتر اقدام به تخليه آبسه شود احتمال عود آبسه مقعد كاهش ميابد و در بيماراني كه ديرتر اقدام به درمان می کنند و تخليه آبسه مقعد به تعویق می افتد احتمال عود بيشتر است
مردان ٤-٢ برابر بيشتر به فيستول بعد از آبسه دچار مي شوند
کشیدن سيگار احتمال عود آبسه و فيستول را بيشتر مي كند

روش موثر برای تسریع طول درمان فیستول

برای رسیدن به درمان کامل و تسریع در طول درمان فیستول بعد از جراحی و لیزر اقدامات زیر را انجام دهید

اجابت مزاج نرم و اجتناب از یبوست با رعایت رژیم غذایی مناسب مصرف آب و آبمیوه فراوان و تحرک کافی

شستشوی مرتب ناحیه با شامپو بچه و آب گرم

سوالات متداول فیستول

1-آیا فیستول خود به خود درمان می شود؟

فیستول بر اثر انتشار عفونت در ناحیه ایجاد می شود. این کانال های عفونی که به یکدیگر راه دارند نباید بدون درمان رها شوند. اگر فیستول درمان نشود عفونت و کانال های فیستول می توانند در کل بدن منتشر شوند. بنابراین فیستول خود به خود درمان نمی شود.

2-آیا فیستول نشانه ای از سرطان است؟

فیستول معمولا در ناحیه لگن ایجاد می شود. در مواقع بسیار نادر می توان وجود فیستول را به سرطان یا درمان های مربوط به سرطان نسبت داد. همچنین بروز فیستول در نواحی دیگر بدن به جز لگن بسیار کم تر است و علت بروز آن باید به طور دقیق بررسی شود.

3-آیا می توان فیستول را احساس کرد؟

اولین علامت فیستول مقعدی قرمزی و التهاب است. به طوری که ناحیه مقعد مثل یک لامپ داغ دردناک و متورم می شود. همچنین در هنگام نشستن بیمار احساس درد بیشتری دارد و نشستن برای او سخت می شود. همچنین با حرکات روده و سرفه نیز بیمار دردی را در ناحیه مقعد احساس می کند. زمانی که فیستول سر باز می کند ترشح چرک، خون و مدفوع از ناحیه مقعد را شاهد هستیم.

4-آیا از فیستول گاز متصاعد می شود؟

محتویات روده و رکتوم از جمله گاز و مدفوع می تواند از فیستول به بیرون خارج شود. اگر فیستول به واژن راه پیدا کند محتویات روده و گاز به واژن وارد می شود.

5-آیا فیستول با آنتی بیوتیک درمان می شود؟

آنتی بیوتیک ها برای از بین بردن موقت عفونت کاربرد دارند. متخصص جراحی بعد از تجویز آنتی بیوتیک و کاهش التهاب و عفونت ناحیه اقدام به جراحی فیستول می کند. این جراحی بسیار ظریف است و بهتر است جراحی کیست مویی با لیزر انجام شود تا به بافت سالم اطراف مقعد آسیب نرسد.