آبسه مقعدی در کودکان تجمع چرک در بافت اطراف مقعد است که در کودکان، به ویژه پسران شیرخوار، شایع می باشد. اگر این آبسه مقعدی به درستی درمان نشود، ممکن است به فیستول مقعدی (مجرای غیرطبیعی) منجر شود. آبسه پری آنال و فیستول مقعدی در شیرخواران با نوع بزرگسالان تفاوت های مهمی دارند. این مقاله خلاصهای از علائم، تشخیص و گزینه های درمانی مبتنی بر شواهد برای آبسه مقعدی در کودکان است.
علت شناسی آبسه مقعدی در کودکان
علت اصلی بروز آبسه مقعدی، انسداد و عفونت غدد مقعدی واقع در عمق کانال مقعدی است. باکتریهای شایع شامل اشریشیا کلی، استافیلوکوک طلایی و بی هوازها هستند. شیوع آبسه مقعدی در کودکان در شیرخواران تا ۴٪ و نسبت پسر به دختر ۵ به ۱ است. یکی از فرضیه های مطرح، نقش هورمون های مردانه (تستوسترون) در ماه های نخست زندگی است، اما علت دقیق شیوع بیشتر بیماری در پسران هنوز مشخص نیست.
علائم بالینی آبسه مقعدی در کودکان
علائم آبسه مقعدی در کودکان معمولاً ناگهانی و شدید اند:
- توده دردناک در نزدیکی مقعد: برآمدگی قرمز، گرم و حساس، اغلب در موقعیت ساعت ۳ یا ۹ فرضی اطراف مقعد.
- تب و بیقراری: گریه بی دلیل کودک، بدخوابی و تب که با بزرگ شدن آبسه مقعدی تشدید می شود.
- درد هنگام دفع مدفوع: کودک در زمان اجابت مزاج به شدت گریه میکند و ممکن است از رفتن به دستشویی و دفع مدفوع خودداری کند، چرا که عبور مدفوع از کانال مقعدی باعث تحریک آبسه و درد شدید می شود.
- ترشح چرک: در صورت پاره شدن خود به خودی آبسه مقعدی، چرک زرد یا سبز خارج شده و درد موقتاً کاهش می یابد.
در آبسه های عمیق تر (مانند ایسکیورکتال)، توده سطحی دیده نمی شود و علائم شامل تب بالا، بی حالی و درد عمقی لگن است.
روش های تشخیص آبسه مقعدی
تشخیص آبسه مقعدی در کودکان عمدتاً بر پایه معاینه بالینی توسط متخصص کودکان یا جراح اطفال است:
- معاینه فیزیکی: جستجوی قرمزی، تورم و توده نرم و شل (احساس حرکت مایع در زیر پوست که تشخیص را تقریباً قطعی می کند).
- تصویربرداری فراصوتی (التراسوند): در موارد آبسه مقعدی عمیق یا عودکننده، روشی دقیق و بیخطر با دقت بسیار بالا برای آبسههای سطحی. در موارد نادر و بسیار عمیق از MRI استفاده می شود.
- آزمایش خون: در صورت تب بالا، شمارش گلبول های سفید و CRP درخواست می شود؛ افزایش شدید نشانه عفونت سیستمیک است.
نکته مهم: نکته بسیار مهم در تشخیص، افتراق آبسه مقعدی از سایر توده های نشیمنگاهی مانند فیستول مقعدی (که اغلب به دنبال آبسه درمان نشده ایجاد می شود)، ترک مقعدی، کیست های مویی و ناهنجاری های عروقی است.
روش های درمانی آبسه مقعدی کودکان
درمان آبسه مقعدی در کودکان بسته به سن، اندازه آبسه و شدت علائم می تواند محافظه کارانه یا جراحی باشد و همه بیماران نیاز به تخلیه فوری ندارند.
- جراحی برش و تخلیه: برای آبسه های بزرگ، همراه با تب بالا، بی قراری شدید یا عدم پاسخ به درمان دارویی. در اتاق عمل با بی هوشی عمومی، جراح برش کوچک زده، چرک را تخلیه و حفره را شستشو می دهد. در بیش از ۹۰٪ موارد باعث کاهش سریع درد و تب می شود. میزان عود پس از جراحی ۲۴-۲۷٪ است.
- درمان محافظه کارانه (دارویی): در آبسه های کوچک در شیرخواران زیر ۳ ماه، یا موارد تخلیه خود به خودی شامل: حمام گرم نشیمنگاهی ۲-۳ بار در روز، پمادهای ضدالتهاب و آنتی بیوتیک خوراکی. یک متاآنالیز اخیر نشان داده میزان عود با این روش حدود ۲۱٪ است که تفاوت معناداری با جراحی آبسه ندارد؛ بنابراین در موارد خفیف می توان از جراحی اجتناب کرد.
- نقش آنتی بیوتیک ها: بحث برانگیزترین موضوع، افزودن آنتی بیوتیک (مانند کوتریموکسازول یا سفالکسین) به درمان می باشد. برخی مطالعات نشان داده اند که افزودن آنتی بیوتیک ممکن است خطر ایجاد فیستول را کاهش دهد، اما شواهد موجود هنوز قطعی نیست و درباره تجویز روتین آن اتفاق نظر وجود ندارد.
- هرچند بر عود خود آبسه مقعدی اثری ندارد. بسیاری از مراکز، یک دوره ۷-۱۰ روزه آنتی بیوتیک پس از تخلیه را به ویژه در کودکان بالای یک سال توصیه می کنند.
مرور مطالعات دهه اخیر نشان می دهد که در شیرخواران مبتلا به آبسه پری آنال، درمان محافظه کارانه در بسیاری از موارد موفق است و جراحی باید به صورت انتخابی و بر اساس شرایط بالینی بیمار انجام شود، نه به عنوان درمان اولیه برای همه بیماران.
فیستول مقعدی مهمترین عارضه آبسه
فیستول مقعدی (مجرای غیرطبیعی بین غده عفونی و پوست اطراف) در ۲۰-۳۰٪ کودکان با سابقه آبسه مقعدی رخ می دهد. خوشبختانه در شیرخواران زیر یک سال، تا ۵۰٪ موارد خود به خودی و با مراقبت و بهبود می یابد و نیاز به جراحی فوری نیست. در کودکان بزرگ تر، در کودکان بزرگ تر، در صورت پایدار ماندن فیستول یا ایجاد علائم، ممکن است جراحی توصیه شود.
حتماً. این هدینگ را می توانید به انتهای بخش درمان یا قبل از جمع بندی مقاله اضافه کنید.
یافته های مطالعات جدید درباره درمان آبسه مقعدی در کودکان
در سال های اخیر، مطالعات متعددی درباره بهترین روش درمان آبسه مقعدی در کودکان انجام شده است. نتایج این پژوهش ها نشان می دهد که برخلاف تصور گذشته، همه کودکان مبتلا به آبسه پری آنال به جراحی فوری نیاز ندارند و انتخاب روش درمان باید بر اساس سن کودک، شدت علائم، اندازه آبسه و وضعیت عمومی بیمار انجام شود.
مرور علمی منتشر شده در سال ۲۰۲۱ در مجله The American Surgeon نشان داد که در بسیاری از شیرخواران، درمان محافظه کارانه شامل رعایت بهداشت ناحیه، حمام آب گرم و در برخی موارد آنتی بیوتیک، می تواند بدون نیاز به جراحی باعث بهبود بیماری شود. به همین دلیل، امروزه جراحی بیشتر برای کودکانی توصیه می شود که آبسه بزرگ، درد شدید، تب یا علائم عفونت گسترده دارند و یا به درمان های اولیه پاسخ نمی دهند.
از سوی دیگر، یک مطالعه منتشرشده در World Journal of Surgery نشان داد که آبسه پری آنال و فیستول مقعدی در بسیاری از کودکان دو مرحله از یک فرآیند بیماری مشترک هستند. این پژوهش تأکید می کند که در صورت وجود فیستول، تشخیص و درمان مناسب آن می تواند احتمال عود بیماری را کاهش دهد.
با وجود این پیشرفت ها، هنوز درباره برخی جنبه های درمان، از جمله تجویز روتین آنتی بیوتیک یا انجام همزمان فیستولوتومی در همه بیماران، اتفاق نظر کامل وجود ندارد. به همین دلیل، امروزه بیشتر متخصصان بر انتخاب درمان به صورت فردی و متناسب با شرایط هر کودک تأکید می کنند تا ضمن کنترل عفونت، از انجام جراحی های غیرضروری نیز جلوگیری شود.
جمع بندی و توصیه ها
آبسه مقعدی در کودکان بیماری شایع اما خوش خیم با پیش آگهی عالی در صورت تشخیص و تخلیه به موقع است. آبسه پری آنال و فیستول مقعدی در کودکان سالم معمولاً دو تظاهر از یک فرآیند بیماری مشترک هستند و بررسی مسیر فیستول در زمان جراحی می تواند احتمال عود را کاهش دهد.
والدین باید هر توده قرمز و دردناک مقعدی را جدی گرفته و از خوددرمانی با آنتیبیوتیک خوراکی (بدون تخلیه بی اثر است) پرهیز کنند. رویکرد درمانی شخصی سازی می شود:
آبسه مقعدی کوچک در شیرخوار خردسال → حمام گرم و آنتی بیوتیک؛
آبسه مقعدی بزرگ و علامت دار → تخلیه جراحی.
تجویز آنتی بیوتیک پس از تخلیه، اغلب خطر فیستول را کاهش می دهد. با رعایت این اصول، اکثر کودکان بدون عارضه بهبود می یابند.
